Mười bảy năm cung cấp dịch vụ hút hầm cầu tại Tây Ninh, từ hồi còn tỉnh riêng cho tới lúc sáp nhập chung với Long An thành tỉnh Tây Ninh mới (từ ngày 1/7/2025), tôi mở được cái nắp hầm của đủ loại nhà. Nhà xây hầm gạch từ thời ông bà để lại, nhà đổ bê tông cốt thép ba ngăn đàng hoàng, rồi mấy năm gần đây bà con chuyển qua xài bể composite đúc sẵn nhiều lắm. Khách nào chuẩn bị cất nhà cũng hỏi tôi y một câu: "Anh ơi, làm cái bê tông hay mua bể nhựa composite cho bền?"
Câu này không có câu trả lời chung cho cả tỉnh được, vì đất Tây Ninh mình mỗi vùng một kiểu. Tôi kể bà con nghe rồi tự chọn.
Tuần trước tôi đi hút một ca nhớ đời ở Gò Dầu
Khoảng giữa tháng rồi, có anh chủ nhà ở xã gần KCN Phước Đông gọi gấp, nói bể phốt nhà anh bị đẩy ngược lên, nước dưới bồn cầu trào ra sàn. Tôi tới nơi, mở nắp ra thì tá hỏa: cái bể composite 3 khối anh mới lắp năm ngoái bị nhấc lệch lên khỏi vị trí gần hai tấc, kéo theo ống thoát bị gãy luôn. Hỏi ra mới biết hồi thợ lắp, họ đào hố rồi đặt bể xuống, lấp đất lại liền, không đổ lớp bê tông đáy để cố định. Gặp mùa mưa Tây Ninh nước ngầm dâng cao, cái bể composite nhẹ hều (bể 3 khối composite chỉ nặng chừng 200–250 ký, trong khi bể bê tông cùng cỡ nặng cả tấn), thành ra nó nổi lên như cái phao. Khách tốn gần 15 triệu kêu thợ đào lên làm lại từ đầu.
Kể chuyện này để bà con hiểu: composite không phải cứ mua về chôn xuống là xong. Làm không đúng kỹ thuật là ăn đủ.
Bê tông – kiểu truyền thống bà con mình xài chục năm nay
Hầm bê tông đổ tại chỗ hoặc xây gạch rồi tô chống thấm là kiểu phổ biến nhất ở Tây Ninh từ xưa tới giờ. Cái hay của nó là thợ hồ nào cũng làm được, giá vật tư rẻ, muốn đào to đào nhỏ, muốn chia hai ngăn hay ba ngăn tùy ý. Một cái bể bê tông 3 khối ở quê mình, tính cả công thợ với vật tư thường rơi vô khoảng 5 tới 8 triệu, tùy vùng và tùy giá cát đá thời điểm đó.
Nhưng cái dở thì tôi đi hút hoài gặp hoài. Thợ xây ẩu một chút là nứt, rò rỉ. Mấy nhà ở vùng đất phèn như Châu Thành, Gò Dầu, Bến Lức (khu Long An cũ giờ thuộc Tây Ninh), đất chua, nước ngầm xâm thực riết, thành bể gạch bị mủn, rễ cây chuối chui vô làm rỗ thành hầm. Tôi từng hút một hầm bê tông ở Hòa Thành xây năm 2008, giờ mở nắp ra thấy đáy bị thủng, nước thải rỉ thẳng xuống đất bao nhiêu năm trời – nhà này dùng giếng khoan uống nước nữa chứ, nghĩ mà rùng mình.
Một cái dở nữa: bê tông nặng, nhà nào nền đất yếu (đất phèn, đất phù sa ven sông Vàm Cỏ Đông) để lâu hay bị lún nghiêng. Mà đã nứt là khó sửa, chỉ còn nước đập bỏ làm lại.
Composite – chống thấm ngon nhưng phải lắp đúng cách
Bể composite giờ bán đầy ngoài mấy đại lý vật liệu xây dựng ở TP Tây Ninh và Tân An. Giá bể cỡ gia đình cũng dễ chịu hơn hồi trước nhiều: bể 1 khối tầm 3,5 triệu, 1,5 khối khoảng 4,8 triệu, 2 khối chừng 6,7 triệu, loại 2,5 khối trở lên thì 8–10 triệu. Bể lớn 5 khối trở lên cho quán ăn, nhà trọ thường từ 15 triệu tới hơn 30 triệu tùy thương hiệu.
Ưu điểm thiệt sự của composite là kín. Đúc nguyên khối từ nhựa với sợi thủy tinh, không rò rỉ ra đất, không bị a-xít trong chất thải ăn mòn. Ở mấy khu dân cư mà hộ nào cũng đào giếng khoan – tôi thấy nhiều nhất ở Tân Biên, Tân Châu, Dương Minh Châu – thì xài composite đỡ lo ô nhiễm nước ngầm hơn hẳn bể xây. Thợ lắp nhanh, một ngày đặt xong, đấu ống là xài được liền.
Nhược điểm thì như tôi kể ở đầu bài: nhẹ quá nên phải đổ bê tông đáy cho chắc, xung quanh nén đất kỹ theo từng lớp. Nắp composite cũng phải bắt chặt, không là mùa mưa nước ngầm đẩy nổi. Với lại kích cỡ cố định, muốn nới thêm không được, gia đình đông lên là phải đổi bể khác.
Vậy ở Tây Ninh mình, chọn cái nào?
Tôi nói thiệt, không có cái nào thắng tuyệt đối đâu. Tùy đất, tùy túi tiền, tùy nhu cầu.
Nhà phố trong nội thành Tây Ninh, Tân An, hay khu dân cư đông đúc, đất nền tốt, mà bà con kỹ tính muốn xài bền không lo nứt thấm – tôi khuyên đi composite, đổ đáy bê tông đàng hoàng. Nhà gần giếng nước sinh hoạt (theo khuyến cáo của ngành y tế nên cách tối thiểu 10 mét) thì càng nên chọn composite để khỏi ô nhiễm mạch nước.
Nhà ở vùng đất xám – loại đất chiếm tới hơn 84% diện tích Tây Ninh, thoát nước tốt, nền chắc – thì bể bê tông cốt thép đổ tại chỗ vẫn ngon lành, miễn là thuê thợ có tay nghề, tô chống thấm kỹ, đúng ba ngăn theo tiêu chuẩn. Xưởng, nhà máy cần bể lớn 15–30 khối thì bê tông vẫn kinh tế hơn composite đặt cỡ đó.
Nhà ở vùng đất phèn hoặc đất phù sa trũng dọc sông Vàm Cỏ Đông, ven hồ Dầu Tiếng, nền yếu – tôi khuyên thẳng: mua composite, đổ đáy bê tông dày, chừa đường cho xe hút vô được. Đừng ham rẻ xây gạch, vài năm nứt là khổ.
Dù xài loại nào cũng phải hút định kỳ
Cái này bà con hay quên. Nhiều người nghĩ composite "xịn" rồi khỏi hút. Sai bét. Bùn cặn vẫn lắng đáy, vi sinh làm việc mấy cũng không tiêu hết. Hộ 4–5 người xài 3–5 năm phải hút một lần, nhà trọ, quán ăn thì 1–2 năm. Giá hút hầm cầu ở Tây Ninh năm 2026 phổ biến khoảng 220.000 – 350.000 đồng mỗi khối, nhà trong hẻm nhỏ hoặc đi xa thì cao hơn chút.
Bà con nào đang phân vân làm hầm, cứ điện hỏi thêm – tôi chạy xe khắp Tây Ninh cũ với cả khu Long An cũ, thấy nhà nào tôi nói thiệt nhà đó, không giấu nghề
