Công Thức Tính Dung Tích Hầm Cầu - Hướng Dẫn Chi Tiết & Ví Dụ Thực Tế

Việc tính toán dung tích hầm cầu thường bị nhiều gia chủ xem nhẹ và phó mặc hoàn toàn cho thợ xây theo kiểu "xưa bày nay làm". Thế nhưng, một sai sót nhỏ trong con số có thể dẫn đến những phiền toái cực lớn: hầm quá nhỏ sẽ nhanh đầy, gây tắc nghẽn và bốc mùi triền miên; trong khi hầm quá lớn lại gây lãng phí diện tích đất và chi phí xây dựng không đáng có.

Trong bài viết này, bằng kinh nghiệm kỹ thuật thực tế tại các công trình ở Tây Ninh, Tiến Phát Lộc sẽ hướng dẫn bạn cách tính toán chi tiết, đơn giản nhất kèm theo những ví dụ thực tế để bạn có thể áp dụng ngay cho ngôi nhà của mình. Hãy cùng bắt đầu để trở thành một gia chủ thông thái nhé!

Các thông số cần biết trước khi tính toán

Để tính toán được một con số chính xác, không thể chỉ dựa vào cảm tính. Theo các chuyên gia kỹ thuật tại Tiến Phát Lộc, trước khi đặt bút tính dung tích hầm cầu, bạn cần nắm rõ 3 thông số cốt lõi sau đây. Các thông số này được quy định dựa trên tiêu chuẩn thiết kế hệ thống vệ sinh tại Việt Nam:

1. Số lượng người sử dụng thực tế (N)

Đây là yếu tố quan trọng nhất. Bạn cần tính tổng số thành viên thường xuyên sinh hoạt trong nhà.

• Lưu ý: Nếu gia đình bạn thường xuyên có khách ở lại hoặc kinh doanh nhà trọ, hãy cộng thêm khoảng 15-20% con số dự phòng để tránh việc hầm cầu bị "sốc" tải khi đông người.

2. Tiêu chuẩn thải nước bình quân (q)

Đây là lượng nước thải mà một người thải ra hệ thống tự hoại trong một ngày đêm (bao gồm nước từ bồn cầu, tắm giặt, rửa bát...).

• Tiêu chuẩn nhà phố: Thường dao động từ 150 - 200 lít/người/ngày.
• Tiêu chuẩn tại vùng nông thôn Tây Ninh: Có thể thấp hơn, khoảng 100 - 120 lít/người/ngày tùy vào thói quen sử dụng thiết bị vệ sinh.

3. Thời gian lưu nước (t) và Chu kỳ hút bùn

• Thời gian lưu nước (t): Là thời gian cần thiết để các chất thải rắn lắng xuống và vi khuẩn phân hủy chất hữu cơ. Theo Bộ Xây dựng, thời gian này tối thiểu phải đạt từ 1 đến 3 ngày.
• Chu kỳ hút bùn: Bạn dự định bao nhiêu năm sẽ hút hầm cầu một lần? Thông thường, một hầm cầu xây đúng chuẩn sẽ có chu kỳ hút bùn từ 3 đến 5 năm. Nếu bạn muốn 10 năm mới phải hút, dung tích ngăn chứa bùn phải được thiết kế lớn hơn.

4. Lượng cặn bùn trung bình tích lũy (Vb)

Trong quá trình phân hủy, một phần chất thải sẽ biến thành bùn và tích tụ dưới đáy bể.

• Chỉ số trung bình thường được tính là 40 lít/người/năm.
• Con số này có thể thay đổi nếu gia đình bạn có thói quen sử dụng nhiều giấy vệ sinh khó tan hoặc đổ thức ăn thừa vào bồn cầu (điều mà chúng tôi luôn khuyên khách hàng nên tránh).

>>> Xem thêm: Hút Hầm Cầu Khẩn Cấp - 5 Dấu Hiệu Cảnh Báo & Cách Xử Lý Ngay Lập Tức

Công thức tính dung tích hầm cầu tổng quát

Sau khi đã nắm rõ các thông số cơ bản, chúng ta sẽ áp dụng công thức toán học để xác định tổng thể tích cần thiết. Theo tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng, dung tích hầm cầu (V) không chỉ là cái hố chứa nước, mà là tổng của hai khoang chức năng:

1. Công thức tính tổng quát

V = Vn + Vb

Trong đó:

• Vn: Dung tích ngăn lưu lại nước thải để lắng và phân hủy (Ngăn ướt).
• Vb: Dung tích dùng để chứa bùn cặn tích lũy theo thời gian (Ngăn chứa bùn).

2. Chi tiết cách tính từng thành phần

A. Tính dung tích nước (Vn)

Phần này đảm bảo chất thải có đủ thời gian để vi khuẩn "làm việc" trước khi nước trong thoát ra ngoài.

Vn = N x q x t

• N: Số người sử dụng.
• q: Tiêu chuẩn nước thải (ví dụ: 0.15 m3/người/ngày).
• t: Thời gian lưu nước (nên chọn là 2 ngày để an toàn).

B. Tính dung tích bùn (Vb)

Phần này quyết định bao nhiêu năm bạn mới phải gọi xe hút một lần.

Vb = N x r x T

• r: Lượng bùn cặn tích lũy trung bình (0.04 m^3/người/năm).
• T: Chu kỳ hút hầm mong muốn (ví dụ: 3 năm hoặc 5 năm).

3. Lưu ý về hệ số dự phòng

Trong thực tế thi công, các kỹ sư thường nhân thêm một hệ số an toàn khoảng 1.2 đến 1.5 lần kết quả tính toán trên.

• Lý do: Để bù đắp cho những khoảng không gian chết trong bể, lượng bọt khí phát sinh hoặc khi gia đình có tiệc tùng, đông khách đột xuất.

Kinh nghiệm từ Tiến Phát Lộc: Một sai lầm phổ biến tại Tây Ninh là gia chủ chỉ tính phần Vn mà quên mất phần Vb. Kết quả là hầm cầu hoạt động rất tốt trong 6 tháng đầu, nhưng sau đó bốc mùi ngay vì không có không gian cho bùn lắng đọng.

Bảng tra cứu nhanh dung tích theo số phòng/người

Để giúp bạn có cái nhìn tổng quan và đưa ra quyết định nhanh chóng mà không cần thực hiện các phép tính phức tạp, Tiến Phát Lộc đã tổng hợp bảng tra cứu dung tích hầm cầu tiêu chuẩn. Các thông số này dựa trên quy định xây dựng nhà ở dân dụng và kinh nghiệm thực tế tại khu vực Tây Ninh.

Bảng tra cứu nhanh dung tích hầm cầu tiêu chuẩn

Dưới đây là kích thước gợi ý dành cho các hộ gia đình để đảm bảo sử dụng ổn định từ 3 đến 5 năm mới cần hút định kỳ một lần:

Các lưu ý quan trọng khi xem bảng tra cứu

• Chiều sâu hữu dụng: Chiều sâu trong bảng được tính từ đáy bể lên đến mặt nước thoát ra. Bạn nên xây tổng chiều sâu cao hơn thực tế khoảng 0,3 mét để tạo khoảng trống cho lớp váng bề mặt và khí ga.
• Tỉ lệ các ngăn: Đối với hầm 3 ngăn, ngăn chứa nên chiếm 1 phần 2 tổng diện tích, ngăn lắng chiếm 1 phần 4 và ngăn lọc chiếm 1 phần 4 còn lại.
• Vị trí lắp đặt: Kích thước thực tế có thể thay đổi tùy thuộc vào diện tích đất trống và vị trí đặt hầm sao cho xe hút dễ dàng tiếp cận nhất.

Ví dụ thực tế: Tính dung tích cho gia đình 4 người

Để bạn có cái nhìn trực quan hơn, Tiến Phát Lộc sẽ cùng bạn thực hiện một bài toán tính toán cụ thể cho một hộ gia đình điển hình tại Tây Ninh. Việc áp dụng số liệu thực tế sẽ giúp bạn hình dung rõ ràng hơn về quy mô công trình mình cần đầu tư.

Bài toán: Tính dung tích hầm cầu cho gia đình 4 người

Giả sử gia đình anh Nam có 4 thành viên, sinh hoạt tại nhà phố và mong muốn hệ thống hoạt động ổn định, khoảng 3 năm mới phải hút định kỳ một lần.

Bước 1: Tính dung tích nước (Vn)

Dung tích này đảm bảo nước thải được lưu lại đủ lâu để lắng cặn.

• Số người (N): 4 người.
• Tiêu chuẩn thải nước (q): 150 lít/người/ngày (tương đương 0,15 m3).
• Thời gian lưu nước (t): 2 ngày.
• Kết quả: Vn = 4 x 0,15 x 2 = 1,2 m3.

Bước 2: Tính dung tích bùn cặn (Vb)

Dung tích này là không gian dự trữ cho chất thải rắn tích tụ dưới đáy bể.

• Số người (N): 4 người.
• Lượng bùn tích lũy (r): 40 lít/người/năm (tương đương 0,04 m3).
• Chu kỳ hút hầm (T): 3 năm.
• Kết quả: Vb = 4 x 0,04 x 3 = 0,48 m3.

Bước 3: Tính tổng dung tích thực tế (V)

• Tổng dung tích tối thiểu theo lý thuyết: 1,2 + 0,48 = 1,68 m3.
• Áp dụng hệ số an toàn (dự phòng thêm 1,5 lần để trừ hao không gian trống và khi có khách): 1,68 x 1,5 = 2,52 m3.

Dựa trên ví dụ trên, gia đình 4 người nên xây dựng hầm cầu có dung tích thực tế khoảng 2,5 đến 3 khối. Đây là kích thước "vàng" giúp hệ thống vận hành trơn tru, không gây áp lực lên các ngăn lọc và giảm thiểu tối đa mùi hôi.

• Kích thước xây dựng gợi ý: Dài 2m x Rộng 1m x Sâu 1,5m.
• Vật liệu: Nên xây bằng gạch đặc và tô trát kỹ bằng vữa chống thấm để tránh rò rỉ nước thải ra móng nhà.

>>> Xem thêm: Tiêu Chuẩn Xây Dựng Hầm Cầu Theo Quy Định Của Bộ Xây Dựng 

Những yếu tố ngoại cảnh ảnh hưởng đến dung tích

Trong quá trình thi công thực tế tại khu vực Tây Ninh, Tiến Phát Lộc nhận thấy rằng chỉ dựa vào công thức toán học là chưa đủ. Có rất nhiều yếu tố bên ngoài có thể làm thay đổi hoàn toàn hiệu suất hoạt động của hầm cầu, đòi hỏi gia chủ phải điều chỉnh dung tích thiết kế sao cho phù hợp nhất.

Dưới đây là những yếu tố ngoại cảnh quan trọng nhất ảnh hưởng đến dung tích hầm cầu:

1. Đặc điểm địa chất và thổ nhưỡng

Địa chất tại nơi bạn ở quyết định khả năng tự thấm của hệ thống sau khi lọc:

• Vùng đất cát (Thấm tốt): Nước thải sau khi qua ngăn lọc có thể thấm nhanh vào đất, giúp giảm áp lực cho hầm. Bạn có thể xây theo đúng dung tích tiêu chuẩn.
• Vùng đất sét hoặc đất cứng (Thấm kém): Nước khó thoát ra ngoài, dễ gây tình trạng dội ngược. Tại các khu vực này, bạn nên tăng dung tích ngăn lọc và ngăn lắng lớn hơn khoảng 20% so với công thức để tăng thời gian lưu trữ.

2. Thói quen sử dụng của thành viên trong gia đình

Dung tích hầm cầu sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp bởi những gì bạn thải xuống:

• Sử dụng nhiều hóa chất: Việc đổ quá nhiều nước tẩy rửa mạnh sẽ tiêu diệt vi khuẩn phân hủy, làm chất thải rắn tích tụ nhanh hơn.
• Rác thải khó phân hủy: Nếu gia đình có thói quen bỏ giấy vệ sinh không tan hoặc để dầu mỡ thực phẩm trôi xuống, bùn cặn sẽ đầy lên rất nhanh. Khi đó, dung tích bùn ($V_b$) cần được tính toán dư ra đáng kể.

3. Khí hậu và nhiệt độ môi trường

Có thể bạn chưa biết, nhiệt độ ảnh hưởng rất lớn đến tốc độ phân hủy sinh học:

Ở những vùng có khí hậu nóng ẩm như Tây Ninh, vi sinh vật hoạt động mạnh giúp phân hủy chất thải nhanh hơn. Tuy nhiên, nếu hầm cầu đặt ở vị trí quá nóng (dưới ánh nắng trực tiếp hoặc gần nguồn nhiệt), áp suất khí ga sẽ tăng cao, đòi hỏi không gian trống phía trên mặt nước phải rộng rãi hơn để thông hơi hiệu quả.

4. Thiết bị vệ sinh trong nhà

Các loại bồn cầu hiện đại sử dụng công nghệ xả tiết kiệm nước thường làm nồng độ chất thải trở nên đậm đặc hơn. Nếu dung tích hầm quá nhỏ, nồng độ này quá cao sẽ làm chậm quá trình phân hủy tự nhiên, dễ dẫn đến tình trạng đóng váng bề mặt.

Hy vọng rằng những thông tin chi tiết về công thức tính dung tích hầm cầu trên đây đã giúp bạn có thêm cơ sở vững chắc để giám sát và xây dựng hệ thống vệ sinh hoàn hảo cho ngôi nhà của mình. Việc đầu tư đúng chuẩn ngay từ đầu chính là giải pháp tiết kiệm và bền vững nhất để bảo vệ sức khỏe gia đình cũng như môi trường sống xung quanh.

Đừng quên thường xuyên truy cập website của Tiến Phát Lộc để cập nhật thêm nhiều bài viết bổ ích về kỹ thuật xây dựng, mẹo bảo trì nhà cửa và các giải pháp môi trường tiên tiến nhất. Chúng tôi sẽ sớm quay trở lại với những chuyên mục hấp dẫn khác, giúp bạn làm chủ mọi vấn đề vệ sinh trong không gian sống.

HÚT HẦM CẦU TIẾN PHÁT LỘC

• Hotline: 0977 880 983
• Địa chỉ: Điện Biên Phủ, TP. Tây Ninh, Tỉnh Tây Ninh
• Email: info@dichvuruthamcautayninh.com
• Website: dichvuruthamcautayninh.com

Bài viết liên quan:

• Tiêu Chuẩn Vệ Sinh Môi Trường - Yêu Cầu Khi Hút Hầm Cầu
• An Toàn Lao Động Khi Hút Hầm Cầu - Cảnh Báo Khí Độc & Phòng Ngừa
• Review Sản Phẩm Khử Mùi Hầm Cầu - Nên Chọn Loại Nào?