Làm nghề hút hầm cầu ở Tây Ninh suốt 17 năm, Phát Lộc đã chứng kiến không biết bao nhiêu cảnh khách hàng vừa dọn về nhà mới được vài tháng đã phải gọi xe bồn tới xử lý. Tệ hơn, có nhà chỉ ở chưa đầy một năm đã phải đập sàn, đào hầm cầu lên xây lại — tốn từ 25 đến hơn 50 triệu đồng, chưa kể mấy tuần trời sống chung với mùi hôi và bụi bặm.
Phần lớn những trường hợp đó, nếu trước khi mua nhà người ta dành ra khoảng 30 phút kiểm tra hầm cầu cho đàng hoàng thì đã không đến nỗi. Nay Phát Lộc xin chia sẻ 7 điều mà bất cứ ai sắp xuống tiền mua nhà ở Tây Ninh cũng nên kiểm tra — đúc kết từ hàng nghìn ca thực tế chứ không phải lý thuyết suông.
Điều thứ nhất: Hỏi cho ra tuổi đời và vật liệu của hầm cầu
Việc đầu tiên Phát Lộc khuyên bà con là hỏi thẳng chủ nhà: hầm cầu xây năm nào, bằng vật liệu gì. Với hầm xây gạch kiểu cũ, tuổi thọ thực tế chỉ tầm 15 đến 25 năm là bắt đầu rạn nứt, thấm xuống đất. Hầm bê tông đổ tại chỗ nếu thi công đúng kỹ thuật thì đứng được 30 — 50 năm, còn hầm composite hoặc nhựa HDPE bây giờ rất phổ biến vì kín, nhẹ, thường dùng được 25 — 40 năm.
Nhà nào quá 25 năm tuổi mà chưa hề cải tạo hệ thống hầm cầu, bà con phải xác định trong đầu rằng việc thay mới là chuyện sớm muộn. Chi phí thay hầm composite mới bây giờ ở Tây Ninh dao động 18 — 35 triệu tùy dung tích, đó là khoản nên đưa vào bài toán đàm phán giá nhà.
Điều thứ hai: Đo dung tích, xem có đủ dùng không
Theo quy chuẩn xây dựng nhà ở dân dụng, một hộ 4 — 6 người cần hầm tự hoại tối thiểu 3 — 4 m³. Nhà nào đông người hơn mà hầm chỉ vỏn vẹn 2 m³ thì coi như mua phải "máy hút tiền" — vì cứ 6 — 12 tháng bà con sẽ phải gọi xe bồn một lần, mỗi lần tốn 700.000 đến 1.500.000 đồng.
Phát Lộc thường khuyên khách đo bề ngoài nắp hầm rồi nhân ước lượng độ sâu (thường là 1.8 — 2.5 m). Nếu chủ nhà không nhớ chính xác, cứ nhìn nắp hầm mà ước: nắp 60 x 60 cm thường là hầm 2 — 3 m³, nắp 80 x 80 cm trở lên mới đủ cho 5 — 7 m³.
Điều thứ ba: Kiểm tra khoảng cách tới giếng nước và ranh hàng xóm
Đây là điều cực quan trọng mà ít người để ý. Theo QCVN 01:2021/BXD và các quy chuẩn về cấp nước sinh hoạt hiện hành, hầm cầu phải cách giếng nước ăn uống tối thiểu 10 m. Tại nhiều xã vùng Trảng Bàng, Gò Dầu, Tân Châu… bà con vẫn dùng giếng khoan, mà đất ở Tây Ninh phần lớn là cát pha, thấm rất nhanh.
Phát Lộc đã từng đi xử lý mấy ca cả nhà bị tiêu chảy kéo dài, sau mới phát hiện giếng nước cách hầm cầu chỉ có 5 — 6 m, nước ngầm bị nhiễm khuẩn E.coli. Nếu nhà bạn định mua nằm ở vùng còn dùng giếng, bắt buộc phải đo khoảng cách thực tế — không đủ 10 m thì hoặc đàm phán giảm giá để xây lại hầm composite chống thấm tuyệt đối, hoặc tốt nhất là tìm nhà khác.
Điều thứ tư: Xin lại hồ sơ bảo trì và lịch hút trước đây
Đây là cách kiểm tra đơn giản nhưng nói lên rất nhiều. Một căn nhà được chăm sóc tử tế thì chủ thường giữ ít nhất một vài hóa đơn của những lần hút hầm cầu gần nhất. Nếu chủ nhà mơ hồ kiểu "chắc 5 — 7 năm rồi không nhớ", hoặc tệ hơn là chưa từng hút lần nào suốt 10 — 15 năm sử dụng — đó là dấu hiệu đỏ rất rõ.
Ngược lại, nếu thấy chủ nhà phải gọi hút liên tục 1 — 2 năm một lần dù gia đình ít người, khả năng cao hầm bị nứt rò rỉ ra đất hoặc hệ thống thoát có vấn đề. Hỏi tới đây mà thấy chủ nhà tránh trả lời, bà con cứ giữ tâm thế cảnh giác.
Điều thứ năm: Đi quanh nhà, dùng mũi và mắt mà cảm nhận
Phát Lộc thường nói với khách: đi xem nhà thì đừng chỉ nhìn tường vôi mới sơn, hãy đi vòng ra sân sau, ngửi gần khu vực có nắp hầm. Mùi hôi nhè nhẹ thì còn xử lý được, nhưng mùi nồng kiểu khí H2S (mùi trứng thối) hoặc thấy ruồi nhặng tụ tập quanh nắp hầm — đó là hầm đã đầy hoặc đang rò rỉ.
Quan sát thêm mặt đất quanh hầm: chỗ nào lún xuống bất thường, cỏ mọc xanh tốt khác hẳn xung quanh, hay sàn gạch gần hầm bị nứt — đều là dấu hiệu nước thải đang thấm ra ngoài. Vào nhà thì xả thử nước bồn cầu, lavabo và cống sàn cùng lúc; nếu nghe tiếng "ục ục", nước rút chậm hoặc trào ngược nhẹ thì hầm đã có vấn đề thật sự.
Điều thứ sáu: Khảo sát đường ống và hệ thống thoát nước phụ trợ
Hầm cầu không hoạt động độc lập mà liên kết với hố ga, ống thoát, đường thông hơi. Mở thử vài nắp hố ga xem bên trong có đầy bùn đặc, đầy rác, có rễ cây xâm lấn không. Hố ga đầy có nghĩa là không ai nạo vét bao lâu nay — chi phí nạo vét lại bây giờ ở Tây Ninh khoảng 250.000 — 600.000 đồng/hố tùy kích thước và độ sâu.
Quan sát thêm cây cối quanh nhà. Nếu có cây lớn (mít, xà cừ, dừa, bàng…) trồng trong vòng 4 — 5 m từ hầm cầu thì rễ chắc chắn đã bám vào ống dẫn rồi. Phát Lộc đã từng xử lý nhiều ca phải đào nguyên hệ thống ống lên để cắt rễ, tốn cả chục triệu đồng.
Điều thứ bảy: Với nhà cũ trên 15 năm, nên bỏ chút tiền thuê khảo sát chuyên môn
Với những căn nhà giá trị từ vài tỷ đồng trở lên, hoặc nhà tuổi đời đã trên 15 năm, Phát Lộc thật lòng khuyên bà con nên thuê đơn vị chuyên môn đến khảo sát trước khi xuống tiền. Chi phí một lần kiểm tra bằng camera nội soi đường ống và đo khí độc trong hầm hiện chỉ tầm 800.000 — 2.500.000 đồng, nhưng nó cho biết chính xác tình trạng bên trong mà mắt thường không thấy được.
Phát Lộc đã từng giúp khá nhiều khách phát hiện hầm cầu sắp sập, ống PVC bị mục, hố ga vỡ ngầm dưới sân… nhờ kiểm tra trước khi mua. Họ dùng kết quả đó đàm phán giảm giá nhà từ 30 đến 80 triệu — số tiền lớn hơn rất nhiều so với phí khảo sát.
Vài lời thật lòng cuối bài
Theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP, hành vi để hầm cầu rò rỉ gây ô nhiễm môi trường có thể bị phạt từ 10 đến 50 triệu đồng, chưa kể trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho hàng xóm. Cho nên khi mua nhà, kiểm tra hầm cầu không phải chỉ để tiết kiệm chi phí cho mình, mà còn để tránh rắc rối pháp lý sau này.
Bà con nào ở Tây Ninh và các vùng lân cận đang có ý định mua nhà mà không tự tin tự kiểm tra, cứ liên hệ Phát Lộc — chỉ cần báo trước, đội kỹ thuật sẽ đến tận nơi khảo sát giúp, tư vấn thật lòng dựa trên 17 năm kinh nghiệm thực tế trong nghề. Mua nhà là việc lớn của cả đời, đừng để hầm cầu trở thành quả "bom hẹn giờ" làm hỏng niềm vui an cư của gia đình mình.
