Làm nghề hút hầm cầu ở Tây Ninh này cũng hơn chục năm, Phát Lộc đi từ nhà dân ở Trảng Bàng, Gò Dầu cho tới mấy cơ sở trong KCN Phước Đông, thấy chuyện này hoài mà bà con mình vẫn không để ý: đổ thuốc tẩy, đổ thuốc kháng sinh hết hạn xuống bồn cầu như chuyện thường. Có cô chú còn nói "đổ vậy cho sạch hầm, đỡ hôi". Thiệt tình là ngược lại hoàn toàn à.
Hôm nay Phát Lộc nói thiệt với bà con, bằng kinh nghiệm đi hút hầm cầu thực tế, coi cái thói quen này nó phá hầm cầu nhà mình ra sao.
.jpg)
Hầm cầu nhà mình hoạt động nhờ... vi khuẩn
Nhiều người tưởng hầm cầu chỉ là cái hố chứa, đầy thì đi hút. Không phải vậy đâu. Bên trong hầm cầu có cả một hệ vi khuẩn sống — Phát Lộc hay gọi vui là "thợ phụ" — nó làm việc ngày đêm phân hủy chất thải thành nước và khí. Nhờ có tụi nó mà 1m³ chất thải đổ xuống, sau một thời gian chỉ còn lại vài chục phần trăm cặn bùn.
Mấy cái men vi sinh mà bà con hay mua về đổ xuống hầm cầu đó, thực chất là bổ sung thêm vi khuẩn có lợi cho hầm — Bacillus, các enzyme phân giải protein, tinh bột, chất béo. Hầm cầu nào có hệ vi khuẩn khỏe thì ít hôi, ít đầy, 4–5 năm mới cần hút. Còn hầm nào vi khuẩn yếu thì 1–2 năm đã phải gọi Phát Lộc rồi.
Thuốc tẩy Javen — "kẻ giết vi khuẩn" số một
Nước tẩy Javen, thuốc thông cống mạnh có chứa NaOH hoặc acid, Domestos, nước lau sàn đậm đặc... mấy cái này diệt vi khuẩn gần như tức thì. Mà nó không chỉ diệt vi khuẩn gây bệnh, nó diệt luôn cả "thợ phụ" của mình trong hầm cầu.
Phát Lộc đi hút cho mấy quán ăn, salon tóc ở thị xã Hòa Thành, cứ chỗ nào xài thuốc tẩy mạnh hàng ngày là hầm cầu đầy nhanh bất thường. Nhà người ta 4 người xài 3 năm mới đầy, còn salon 2 người mà 8 tháng đã thấy nước dâng lên. Lý do chính là thuốc tẩy xuống đó đã giết sạch vi khuẩn phân hủy, nên chất thải cứ đùn đống mà không tiêu được.
Cái nguy nữa là thuốc tẩy đậm đặc nó ăn mòn đường ống PVC, ăn mòn vữa bê tông cũ. Hầm cầu xây 15–20 năm rồi mà cứ đổ Javen hoài là nứt, rò rỉ ra đất lúc nào không hay. Lúc đó không phải chi phí hút hầm vài triệu nữa, mà là đào lên sửa, 15–30 triệu là bình thường.
Thuốc kháng sinh — cái hại lâu dài mà không ai thấy
Cái này Phát Lộc thấy bà con mình hay mắc phải: uống thuốc không hết, để lâu quên, cuối cùng đổ xuống bồn cầu cho gọn. Thuốc kháng sinh hết hạn cũng đổ, thuốc bổ thừa cũng đổ.
Nói thẳng luôn: kháng sinh xuống hầm cầu là thảm họa. Vì bản chất của kháng sinh là diệt vi khuẩn. Nó không phân biệt được đâu là vi khuẩn gây bệnh, đâu là "thợ phụ" phân hủy chất thải. Xuống tới hầm là nó diệt cả đám.
Nhưng đó mới là cái hại trước mắt. Cái hại lâu dài ghê hơn nhiều: kháng sinh không bị phân hủy hết trong hầm cầu, cũng không bị xử lý hết ở nhà máy nước thải. Nó thấm ra đất, ngấm xuống mạch nước ngầm. Mà bà con mình ở Tân Châu, Tân Biên, nhiều nơi Dương Minh Châu vẫn còn xài giếng khoan làm nước sinh hoạt. Uống nước có dư lượng kháng sinh lâu ngày, cơ thể nhờn kháng sinh lúc nào không hay — sau này bệnh thiệt, bác sĩ kê thuốc lại không hiệu quả. Tổ chức Y tế Thế giới WHO xếp "kháng kháng sinh" vào 10 mối đe dọa sức khỏe toàn cầu là vì vậy.
Vậy đổ đi đâu cho đúng?
Theo Thông tư 11/2018/TT-BYT và các quy định của Bộ Y tế, thuốc hết hạn thuộc diện phải tiêu hủy đúng quy trình, bệnh viện còn phải lập Hội đồng hủy thuốc riêng. Bà con mình ở nhà tất nhiên không làm tới mức đó, nhưng có mấy cách đơn giản:
Thuốc hết hạn, thuốc thừa thì gom lại, mang ra nhà thuốc lớn hoặc phòng khám, trạm y tế phường xã gần nhà. Nhiều nhà thuốc ở TP. Tây Ninh, Hòa Thành, Trảng Bàng giờ có nhận lại thuốc cũ để gửi đi tiêu hủy theo chuẩn chất thải y tế. Không thì gói kín vào bịch, bỏ lẫn với bã cà phê hoặc cát rồi vứt vào thùng rác sinh hoạt — đây là cách FDA của Mỹ khuyến cáo, an toàn hơn đổ xuống cầu.
Nước tẩy, thuốc thông cống mạnh thì nên hạn chế tối đa. Cáu bẩn thường ngày dùng giấm trắng pha baking soda là sạch. Muốn khử mùi hầm cầu thì dùng men vi sinh chuyên dụng — mấy loại EcoClean, Emuniv, Rid-X bán ngoài tiệm, 50–150 ngàn một gói, 1–2 tháng đổ một lần là hầm cầu khỏe re.
Và phải biết điều này về pháp luật
Với doanh nghiệp, quán ăn, cơ sở kinh doanh thì chuyện còn nghiêm hơn. Theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP (hiệu lực từ 25/8/2022), hành vi đổ nước thải, chất thải không đúng quy định vào hệ thống thoát nước đô thị bị phạt từ 1 đến 2 triệu đồng. Nếu cơ sở sản xuất, kinh doanh không có công trình xử lý nước thải tại chỗ đạt chuẩn, mức phạt lên tới 1,5 – 2 triệu đồng đối với hộ gia đình, cá nhân kinh doanh. Còn xả thải vượt quy chuẩn kỹ thuật với lưu lượng lớn, có chứa thông số nguy hại thì mức phạt có thể lên hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng, kèm đình chỉ hoạt động 3–12 tháng.
Lời Phát Lộc muốn nói
Bà con đừng coi cái bồn cầu như thùng rác. Cái gì bỏ xuống đó cũng phải nghĩ: "nó sẽ xuống hầm, rồi xuống đất, rồi có khi lại lên giếng nhà mình". Giữ cái hầm cầu khỏe cũng là giữ sức khỏe cho cả nhà.
Mấy năm nay Phát Lộc đi làm, hầm nhà nào bà con biết cách xài thì 4–5 năm mới gọi. Hầm nào đổ đủ thứ vô thì 1 năm đã thấy tràn. Tiền nào cũng là tiền, mà cái tiền sửa hầm nứt hay tiền chữa bệnh vì nước giếng bẩn thì đau gấp nhiều lần tiền hút hầm định kỳ.
Bà con cô bác ở Tây Ninh mình cần tư vấn hút hầm cầu, hay muốn hỏi về men vi sinh xài loại nào cho phù hợp, cứ gọi Phát Lộc. Khảo sát miễn phí, báo giá rõ ràng trước khi làm, có hóa đơn VAT đầy đủ cho mấy anh chị làm doanh nghiệp.
